Buji Nedir? Ne İşe Yarar?

Otomobillerin içten yanmalı motorları, yakıt-hava karışımını ateşleyerek aracı hareket ettiren karmaşık bir sistem üzerine kurulur. Yakıtın düzenli ve güçlü bir şekilde yanması için doğru zamanda kıvılcım üretilmesi şarttır. Araçlarda uzun zamandır bu görevi üstlenen parça, buji olarak bilinir. Motor silindirinin içinde yüksek voltaj sayesinde kıvılcım oluşturarak yakıt karışımını tutuşturur. Böylelikle motorun düzgün çalışması, güç üretmesi ve yakıt verimliliği sağlanır. Yani araba bujisi, ateşleme sisteminin vazgeçilmez bir bileşenidir. Arıza belirtileri ortaya çıktığında ise motor tekleme, güç kaybı veya artan yakıt tüketimi gibi sorunlar başlar.

Buji Ne Demek?

Buji, otomobillerde içten yanmalı motorların ateşleme sisteminde çalışır. İlk görevi, motor silindirinin içinde yakıt-hava karışımını yüksek voltajla üretilen kıvılcımla tutuşturmaktır. Kıvılcım sayesinde yanma gerçekleşir, motor gücü üretmeye başlar. Genellikle seramik gövde, metal gömlek, merkez elektrot ve toprak elektrottan oluşur. Yüksek gerilim bobininden gelen elektrik, buji üzerindeki boşluktan atlayarak kıvılcım oluşturur. Dolayısıyla motorun çalışma prensibinin vazgeçilmez bir unsuru olarak kabul edilir. 

Benzinli motorlarda ateşlemeyi sağlayan parça, dizel motorlarda ise kızdırma bujisiyle farklı bir rol üstlenir. Tasarımı, kullanılan malzeme ve elektrot aralığı, motorun gücünü, harcanan yakıtı ve emisyon sonuçlarını etkiler. Örneğin; iridyum veya platin kaplamalı olanlar daha uzun ömürlü olurken standart nikel modeller daha uygun maliyetlidir.

Kızdırma Bujisi Ne İşe Yarar?

Kızdırma bujisi, dizel motorlarda bulunur. Amacı düşük sıcaklıkta motorun çalışmasını sağlamaktır. Benzinli motorlardaki ateşleme bujisinden farklı olarak yakıtı doğrudan ateşlemez. Bunun yerine silindir içindeki havayı ısıtarak sıkıştırma sırasında yakıtın kendiliğinden tutuşmasını kolaylaştırır. Dizel yakıtın tutuşma sıcaklığı yüksek olduğu için soğuk koşullarda motorun ilk marşta çalışması zorlaşır. Kızdırma elemanı burada görev alarak silindiri önceden ısıtır, yanma sürecini destekler.

Kontak açıldığında gösterge panelinde sarı bir bobin simgesi belirir, kızdırma bujileri belirli süreyle elektrik alır. Elektrik, bujinin ucundaki ısıtma elemanını kızdırır, sıcaklık 800-1000 dereceye kadar yükselir. Isınınca silindir içindeki havayı da ısıtır. Böylelikle motor soğukken bile yakıt enjektöründen püskürtüldüğünde hızlı ve düzgün tutuşma gerçekleşir. Özellikle kış aylarında veya motor uzun süre kullanılmamışsa ısıtma işlemi vazgeçilmezdir.

Arızalandığında ise motor soğukken zor çalışır, siyah duman çıkar, tekleme yapar veya marş basıldığında hiç tepki vermez. Modern dizel araçlarda ise genellikle kendinden zaman ayarlı sistemler bulunur, ısıtma süresi otomatik olarak ayarlanır. Bu sayede soğuk havalarda bile sorunsuz kalkış yapabilirsiniz.

Buji Arızası Nasıl Anlaşılır?

Buji arızası, genellikle araç sahiplerinin veya deneyimli sürücülerin ilk fark ettiği sorunlar arasındadır, çünkü motorun çalışma karakterinde belirgin değişiklikler yaratır. Çoğu zaman sorunlar ani değil, zamanla yavaş yavaş belirir, günlük kullanımda fark edilir hale gelir. Tecrübeli sürücüler motor sesindeki farklılıkları, çekişteki düşüşü veya yakıt kokusunu hemen hissederken yeni kullanıcılar için bu belirtiler ilk başta normal gibi görünebilir. Ancak düzenli bakım yapan teknisyenler, araç servise gittiğinde parçayı söküp inceleyerek arızayı net şekilde tespit eder. Buji anahtarı parçayı yerinden çıkarmak için yeterlidir, böylelikle görsel olarak incelendiğinde kararma, aşınma, yağlanma veya elektrot aralığındaki bozulma gibi ipuçları verir. 

Arızadan şüphelenildiğinde buji kablosu kontrol edilirse çatlamış veya gevşek bağlantılar arızanın kaynağını ortaya çıkarabilir. Erken teşhis, motorun daha büyük hasar görmesini önleyerek yakıt ekonomisini korur. Ayrıca belirtiler tek başına veya birlikte görüldüğünde buji arızasını güçlü şekilde işaret eder ve en kısa sürede müdahale edilmesi gerekir. Buji arıza belirtileri genellikle şu şekillerde kendini gösterir:

Buji Bozulursa Ne Olur?

Buji bozulduğunda motorun yanma süreci ciddi şekilde sekteye uğrar, kısa sürede aracın genel performansını olumsuz etkiler. Yanma tam gerçekleşmediği için güç üretimi düşer, araç hızlanmakta zorlanır ve yokuşlarda veya yüklü halde belirgin bir çekiş kaybı yaşanır. Yakıtın büyük kısmı da boşa gider, yani yakıt tüketiminin hızla artmasına yol açar. Aynı mesafede normalden %20-30 daha fazla benzin harcayabilirsiniz. Motorun düzensiz çalışması nedeniyle titreşim ve sarsıntı artar, uzun süreli kullanımda titreşimler motor parçalarına ekstra yük bindirip erken aşınmaya neden olur. Ayrıca eksik yanma sonucu katalitik konvertör zarar görür, egzoz emisyonları yükselir ve araç muayeneden geçmekte zorlanabilir. 

Oluşan sürekli tekleme veya güç düşüklüğü, sürüş güvenliğini riske atabilir. Örneğin; ani sollama veya otoyol geçişlerinde araç yeterince tepki vermez. Zamanla arıza ihmal edildiğinde de ateşleme bobini, kablosu ve hatta motorun diğer bileşenleri de hasar görebilir, bu da onarım maliyetlerini katlayarak artırır. Dolayısıyla bozulmuş buji sadece konforu değil, aracın ömrünü, yakıt ekonomisini ve güvenliğini doğrudan tehdit eder. Erken müdahale edilmezse küçük bir sorun büyük masraflara dönüşür.

Buji Ne Zaman Değiştirilmeli?

Buji değişim zamanı, araç markası, motor tipi ve kullanım şeklinden etkilenir. Genellikle benzinli araçlarda standart nikel olanlar 30.000-50.000 km aralığında, iridyum veya platin kaplamalı tasarımlar ise 80.000-120.000 km arasında değiştirilir. Dizel motorlardaki kızdırma bujileri de ortalama 100.000 km civarında ömrünü tamamlar. Bununla birlikte şehir içi kısa mesafeli kullanım, sık soğuk çalıştırma veya düşük kaliteli yakıt bu parçanın ömrünü kısaltabilir, değişme zamanını etkileyebilir. Üretici bakım kılavuzunda belirtilen kilometre ya da süreye uyulması en doğru yaklaşım olacaktır. Arıza belirtileri erken ortaya çıkarsa bu süre dolmadan da değişim gerekebilir. 

Türkiye Sigorta, araçlarınız için sunduğu kasko sigortasıyla motor arızaları, beklenmedik tamirat masrafları ve yol yardım hizmetleri konusunda kapsamlı koruma sağlar.

Buji Hakkında Sıkça Sorulan Sorular