Tüzel Kişi Ne Demek? Gerçek Kişi ile Farkı Nedir?

Tüzel kişi hem hukuk hem de iş sektöründe yaygın olarak tercih edilen bir niteliktir. Yasalarla tanımlanan bu unvan gerçek kişi gibi borçlar, mal varlığı, kişilik haklarına sahip olur. Genellikle belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kişi ya da mal topluluğu olarak oluşturulur. Yasal olarak kurulur ya da dağıtılırlar. Tek kişi ya da ortaklı yapıda olabilir. Hukuki olarak gerçek kişi ile benzer haklara sahiptir. Mal edinme, borç sorumluluğu, kişilik hakları hukuki olarak kurulduğu andan itibaren tanımlanır. Tüzel kişi örnekleri, tanımı, çeşitleri hakkındaki tüm detayları ve gerçek kişiye göre farklarını bu yazıda bulabilirsiniz.

Tüzel Kişi ve Gerçek Kişi Nedir? 

Tüzel kişi kanunun verdiği yetkiyle ya da kanunla oluşturulan, belirli bir amacı gerçekleştirmek için haklara, borçlara, mal varlığına ve kişiliğe sahip olan vakıf, şirket, dernek, kamu kurumu gibi mal veya kişi topluluğudur. Hukuki olarak kuruluşuna katılan üyeler, ortaklardan ayrı bağımsız bir varlık ve kişiliğe sahiptir. Adına sözleşme yapma, mal edinme, borçlanma, dava açma, iş birlikleri kurma gibi gerçek kişilerin malik olduğu hakları kullanabilir. Hak ehliyetini hukuki olarak kişiliğini kazandığı andan itibaren kullanabilirken fiil ehliyetini ise kurum adına yönetim kurulu ifa eder. 

Kuruluş amacına göre farklı türleri hukuki olarak tanımlanır. Özel hukuk ya da kamu hukuku tüzel kişileri olarak iki ana grupta kategorize edilir. Örneğin, belediye ve üniversiteler kamu hukuku, şirketler ve dernekler ise özel hukuk kişileri olarak tanımlanır.

Gerçek kişi ise yaşayan insanlar olarak tanımlanabilir. İki temel kavram arasında haklar, borçlar ve mal varlığı bakımından benzerlikler ve farklılıklar söz konusudur.

Tüzel Kişi ile Gerçek Kişi Farkı Nedir? 

Tüzel ve gerçek kişi arasında hukuki süreçler, mal varlığı edinme, borçlardan sorumlu olma gibi durumlar açısından bazı farklılıklar söz konusudur. İki kavram arasındaki temel farklar ise şu şekildedir:

Tüzel Kişi Türleri Nelerdir?

Tüzel kişi türleri tabi oldukları mevzuat türü ve kuruluş amaçlarına göre sınıflandırılır. Mevzuata göre ve kuruluş amacı doğrultusunda, özel hukuk ve kamu tüzel kişisi olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Her iki türün de kuruluş amacı, ayrıcalıkları, sermayesi, yetki ve görevleri, hukuki niteliği birbirinden farklıdır. Hukuki niteliğine göre iki kavramın özellikleri, yetki, hak ve sorumlulukları belirlenir.

Özel Hukuk Tüzel Kişisi Nedir?

Özel hukuk tüzel kişisi genellikle sosyokültürel, yardımlaşma, ticari amaçlarla vakıf, kurum ve derneklerin kendi isteğine bağlı olarak kurulurlar. Türk Ticaret ya da Türk Medeni Kanunu’na göre hak, yetki, mal varlığı, sorumlulukları belirlenir. Kar paylaşım amacı gütmeden kurulan özel hukuk kişileri; dernekler ve vakıflardır. Dernekler kişi topluluğu, vakıflar ise mal topluluğu olarak kurulurlar. Kar amacı güden özel hukuk kişileri ise anonim ve limited şirketler, kooperatifler, kolektif ve adi komandit şirketler olarak sıralanabilir.

Kamu Tüzel Kişisi Nedir?

Kamu tüzel kişisi devlet eliyle halkın yararlanması amacıyla cumhurbaşkanlığı kararnamesi ya da kanunla kurulurlar. Kamu yararına kurulduğu için devlet destekli ayrıcalık ve haklara sahiptir. Kişi ve mal topluluğu olarak kurulan çeşitleri vardır. Kişi topluluğu olarak kurulan kamu idareleri, TBMM, bakanlıklar, anayasa mahkemesi, köyler, il özel idareleri ve belediyeler olarak sıralanabilir. Mal topluluğu olarak kurulan kamu kurumları ise üniversiteler, barolar, ticaret odaları, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Devlet Hava Meydanı İşletmesi (DHMİ), TRT, TÜBİTAK, Karayolları Genel Müdürlüğü olarak sıralanabilir.

Tüzel Kişilik Hangi Anda Kazanılır?

Hukuki olarak kişilik kuruluş amacına göre mevzuatta yer alan yasal prosedürler tamamlandığı an kazanılır. Sermaye ve şahıs şirketleri ticaret siciline kayıt olduktan sonra tescil edildiğinde hukuki olarak kişilik ve haklarına sahip olur. Dernekler ise kuruluş bildirimini ilan ederek tüzük ve gerekli belgeleri ikametgah adresine göre valilik ya da kaymakamlık gibi mülki amire teslim ettikleri anda hukuki olarak geçerlilik kazanır. Vakıflar yerleşim yerine göre asliye hukuk mahkemesinde tutulan sicile kayıt oldukları anda kişilik ve haklara tabi olurlar. Kooperatiflerin kişiliği kazanması ise ticaret siciline kayıt ile gerçekleşir. Kamu hukuku alanında ise devlet kuruluşları kanun ya da cumhurbaşkanlığı kararnamesi Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiğinde kişilik kazanılır.

Tüzel Kişi Numarası Nedir ve Nereden Öğrenilir?

Kişilik numarası vakıf, dernek ya da şirketlerin yasal ve resmi işlemlerde kullandığı kimlik numarasıdır. Türkiye’de tüzel kişi numarası olarak TC kimlik numarası gibi hukuki bir kayıt bulunmaz. Bunun yerine vergi kimlik numarası, ticaret sicil numarası ya da MERSİS numarasından faydalanılır. Ticaret sicil numarasını e-Devlet aracılığıyla kolaylıkla öğrenebilirsiniz. Vergi kimlik numarasını Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminden öğrenmeniz mümkündür. MERSİS numarasına ise Ticaret Bakanlığı’nın resmi sitesi üzerinden kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

Tüzel kişiliğe sahip şirketiniz için ihtiyacınız olan iş yeri sigortası gibi güvencelere Türkiye Sigorta’nın sunduğu hizmet ve ayrıcalıklarla kolaylıkla sahip olabilirsiniz. İş yeri sigortası öngörülmeyen risklere karşı kapsamlı bir güvence sunar. Güvence kapsamı ise poliçeye göre belirlenir. İş yerinizi en kapsamlı teminatlar ile güvence altına almak istiyorsanız bu sigortayı tercih edebilirsiniz.

Tüzel Kişi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular